«Bizim yol» qəzeti, 11.02.2006
YAP Qarabağ sazişini təbliğ etmək tapşırığı alıb

İnformasiyalı mənbədən aldığımız xəbərə görə, Qarabağ ətrafında gedən danışıqlarla bağlı hökumətdə xüsusi plan hazırlanır.

Mənbə bildirir ki, Prezidentin İcra Aparatının rəhbəri Ramiz Mehdiyevin yanında keçirilmiş məxfi müşavirədə hakimiyyət qəzetlərinə və telekanallara tapşırılıb ki, İlham Əliyevin Koçaryanla görüşünü Azərbaycan diplomatiyasının qələbəsi kimi təqdim etsinlər. Az.TV-yə İlham Əliyevin Qarabağla bağlı apardığı danışıqlara dair ayrıca film çəkmək tapşırılıb.

Ramiz Mehdiyev Yeni Azərbaycan Partiyasının nümayəndələrinə tapşırıb ki, xüsusi təbliğat qrupları hazırlansın və məcburi köçkünlərin yığcam yaşadıqları yerlərə göndərilsin. Həmin qruplar Ermənistanla imzalanacağı gözlənilən sazişin təbliği, prezidentin məcburi köçkünlərə qayğısı haqda təbliğat aparmalıdırlar. YAP funksionerlərinə o da tapşırılıb ki, nə yolla olursa-olsun, müstəqil və müxalifət mətbuatına yol tapsınlar və İlham Əliyevin imzalaya biləcəyi sənədin Azərbaycanın xeyrinə olduğu haqda fikirləri dərc etdirməyə çalışsınlar. Camaat arasında belə məlumatlar yayılmalıdır ki, 7 rayon azad olunacaq və həmin rayonlarda yaşayan hər bir ailəyə ən azı 10 min dollar pul veriləcək.

YAP təmsilçiləri məcburi köçkünlərə, xüsusilə, Şuşa, Laçın və Kəlbəcər rayonlarından olanlara belə bir fikri aşılamalıdır ki, Azərbaycan ermənilərə referendum keçirmək hüququ verəcək, ancaq bəri başdan böyük dövlətlərlə danışılıb, əgər onlar referendumda Qarabağın müstəqilliyinə və ya Ermənistana birləşdirilməsinə səs versələr, Amerika, Fransa, Rusiya başda olmaqla bütün Qərb ölkələri ermənilərə yardım dayandıracaq. Və Ermənistana qarşı sanksiya qoyulacaq. YAP təmsilçiləri camaatı inandırmalıdır ki, bu yolla Azərbaycan Koçaryanın və Qukasyanın cəzalandırılmasına nail olacaq.

“Azadlıq” radiostansiyası

...Paris görüşü Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində Ki-Uest danışıqlarından sonra nizamlanmaya doğru ən ciddi cəhd olub. Tərəflər Dağlıq Qarabağ və Kəlbəcər statusu məsələsində çox ciddi sınaqla üzləşiblər və bu məsələdə irəliləyişə nail ola bilməyiblər. Dağlıq Qarabağda referendumun keçirilməsi məsələsi də münaqişənin həllində əsas yerlərdən birini tutur. Ermənistan tərəfi işğal olunmuş ərazilərdən qoşunlarını tədricən çıxarmaq istəyir. Onlar istəyirlər ki, Kəlbəcəri ən sonda tərk etsinlər və bu, referendumun keçirilməsi ilə eyni vaxta düşsün. Başqa sözlə, rəsmi İrəvan vaxtı uzadaraq, referendumun keçirilməsinə nail olduqdan sonra Kəlbəcəri boşaltmaq istəyir. Azərbaycan tərəfi bu təkliflə razılaşmayıb və məhz bundan sonra hər hansı irəliləyiş mümkün olmayıb.

“Le Mond ”, Fransa.
Nizamasalmanın əsas prinsipləri

ATƏT-in Minsk qrupu həmsədrləri tərəfindən nəzərdən keçirilən ssenari ondan ibarətdir ki, erməni qüvvələri Dağlıq Qarabağ anklavının ətrafındakı işğal olunmuş əraziləri tədricən tərk etməlidir. Bu addım Bakının Dağlıq Qarabağın statusuna dair referendumun keçirilməsinə razılıq verməsi ilə möhkəmləndirilə bilər. Referendum keçid dövründə, 5-15 il ərzində, yəni Dağlıq Qarabağın təhlükəsizliyinə beynəlxalq təminat verilən dövrdə keçirilməlidir. ATƏT və BMT-nin nəzarəti altında sülhməramlı qüvvələrin yerləşdirilməsi ilə bağlı məsələ də müzakirə olunur. Bu məsələ daha ağrılı və incədir...

«The international Herald Tribune»,
ABŞ Yan Bremmer. Qəddar münaqişənin sona yetəcəyinə ümid yaranıb

…Ermənistan və Azərbaycan Qarabağ məsələsinin həllində kompromisə gələ bilsələr, bu bütün qeyri-sabit Qafqaz regionu üçün xoş xəbər olmaqla, bərabər Xəzər rayonundan Qərbə enerji ehtiyatlarının azad axınını təmin edəcəkdir… Artıq razılıq əldə edilməsinin vaxtıdır. Ermənistan və Azərbaycanın liderləri bilirlər ki, münaqişənin nizama salınması onların milli maraqlarına uyğundur. Lakin son kompromis variantının əldə olunmasına hər iki ölkənin ekstremist millətçi qüvvələri imkan vermir… Əgər saziş əldə olunarsa, Koçaryan, nəhayət, anklavda yaşayan etnik ermənilərin təhlükəsizliyini təmin edər və hərbi məqsədlərə yönəltdiyi vəsaiti zəifləyən iqtisadiyyatın dirçəldilməsi üçün istifadə edər. Azərbaycan Ermənistan ordusunun öz ərazilərindən çıxarılmasına nail olar və Avropa Birliyi, ABŞ-la daha sıx əməkdaşlıq imkanları qazanar. Dağlıq Qarabağ isə tədricən müstəqilliyinin beynəlxalq birlik tərəfindən tanınmasına nail olar…

«Azadlıq» qəzeti,
Fərid. «Qarabağ münaqişəsinin Rambuye tapmacası»

Xatırladaq ki, prezidentlərin Kazan görüşündən əvvəl olduğu kimi, İlham Əliyev Fransaya yola düşməzdən qabaq, ABŞ Dövlət katibi Kondoliza Rays ona zəng etmişdi. Amerikalı həmsədr isə bir neçə dəfə tərəfləri münaqişənin həll olunması üçün yaranmış fürsətləri əldən verməməyə çağırıb. Bu şəraitdə dövlət başçıların qarşısında çox seçim qalmır. Ya danışıqları kəsib müharibəyə hazırlaşmaq, yaxud nəticəsiz danışıqları davam etdirməklə, imitasiya ilə məşğul olmaq. Üçüncü yol isə, qarşı tərəfə gizli şəkildə güzəştə getməkdən ibarətdir. Rambuye danışıqları ilə bağlı informasiyaların ictimaiyyətə xəsisliklə ötürülməsinin arxasında dayanan səbəb də budur. Rambuyedə hansısa detallı güzəştlərin edildiyini söyləmək sadəlövhlük olardı. Ona görə ki, bu görüş uzağı 8 saat davam etmişdi. Detallı razılaşmalar üçün isə həndəsi silsilə ilə ölçülə biləcək prinsipial məsələlərin üzərində iş aparmaq lazımdır. Bununla belə, Rambuye danışıqları zamanı hansısa «kobud planın» ilkin müddəaları üzərində razılaşma əldə edilə bilərdi. Çünki, dünyada baş verən hadisələr bu məsələdə tərəflərdən hansısa gedişlərin edilməsini tələb edir. Misal üçün, deyək ki, Azərbaycan ərazi bütövlüyünə aldığı zəmanətin qarşılığında bütün dünyaya problemin yalnız sülh yolu ilə həll ediləcəyinə zəmanət verə bilər. Kimin Azərbaycanın əzari bütövlüyünü necə başa düşməsi isə, ayrı bir söhbətin mövzusudur.

«Versiya» qəzeti, Rusiya
Serqey Komarov. Qarabağ nizamlanması: yeni dairə üzrə

Gözləntilər özünü doğrultmadı. Rusiya, Fransa və ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə Azərbaycan və Ermənistan prezidentləri arasında Dağlıq Qarabağ probleminə dair Fransa danışıqları nəticəsiz bitdi… Ekspertlərin fikrincə, Qarabağ məsələsinin həllində kompromislərin əldə olunması şansları gündən-günə azalır… Referendum ideyası Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev tərəfindən müdafiə olunmadı. Bakı, problemin mərhələli həllinə təkid edir: əvvəlcə Ermənistan qeyd-şərtsiz bütün işğal olunmuş əraziləri qaytarır, sonra isə Dağlıq Qarabağın statusu müzakirə olunur… Hətta Rambuye görüşündən sonra Azərbaycan və Ermənistan rəhbərlərinin yeni görüşü baş tutsa belə, heç bir «qızıl pəncərənin» əhəmiyyəti olmayacaqdır…

«Liberasion» qəzeti, Fransa, Lorren Milo
Müstəqil görünməyə çalışan Dağlıq Qarabağ ölkəsi

Müharibədən 12 il sonra erməni anklavi daim dağıntı içərisində yaşayır. Öz-özünü respublika elan etmiş Dağlıq Qarabağın paytaxtı Xankəndinə (red.) gecə vaxtı gələndə dağın başında ucaldılmış işıqlanan böyük xaç, daha sonra yenidən düzəldilmiş region üçün qeyri-adi hamar yollar, restoranların, otellərin, barların işıqlarını görmək olar. 1988-dən 1994-ə qədər 6 illik müharibə nəticəsində dağıdılmış Qarabağın yenidən qurulmasına Ermənistan və erməni dliasporu çox vəsait vermişdir. Gündüz vaxtı görünüş qüssəlidir. Sovet dövründən qalma köhnə binalar arasındakı paltar qurudulan məftillər sakit, amma daim yoxsul həyatın əlamətidir. Binalara su yalnız soyuq halda verilir və bu iki saatdan artıq çəkmir. Orda-burda bərpa edilmiş binalar üzərindəki bayraqlar dünyada Ermənistandan başqa heç bir dövlətin tanımaq istəmədiyi bir respublikanın… nazirliklərin göstəricisidir. Qarabağın məhsulları arasında yalnız universitetin rektoru Hamlet Qriqoryan bizimlə danışmağa razılaşdı və uzun-uzadı çək-çevirdən sonra sözünü dedi: «Nə qədər ki biz varıq, min dənə prezident Əliyev olsun, Qarabağ heç vaxt Azərbaycanın bir hissəsi olmayacaq». Müharibənin qızğın çağında, 1992-ci ildə Stepanakert (Xankəndi) pedaqoji İnstitutu müstəqil respublika üçün münasib sayılan universitetə çevrilmiş və rektor «ildən ilə yüngülləşən» çətinliklər içərisində 5300 tələbə və 300 müəllimlə fəxr edə bilər. Lakin tələbələr təəssüflənirlər ki, bu dövlət universitetinin diplomu xaricdə tanınmır, tələbə mübadiləsi sıfır həddindədir. Çünki Qarabağ dünyada heç kim tərəfindən tanınmamışdır.

Əsəbilik. Və birdən rektor dəlicəsinə partladı: «Nə istəyir dünya bizdən alim əvəzitnə terrorçu yaratmaq?» universitetin rus dili müəllimi daha aydın danışdı: «Müsəlmanların əhatəsində biz kiçik bir xristian hüceyrəsiyik. Siz başa düşürsünüz ki, buranı tərk etmək olmaz?»

Tezliklə 15 il olacaq «müstəqilliyi»n fonunda Qarabağ daim çıxılmaz, gündəlik həyat çətinlikləri və ziddiyyətlər içərisindədir. 33 deputatlıq parlamentin hökuməti, bayrağı, prezidenti, baş naziri (hər ikisi o dərəcədə «məşğul» idi ki, müsahibədən imtina etdilər) olan 137 minlik sakini ilə bu respublikanın müstəqilliyə can atması…

Xaricilərin buraya gəlməsi üçün Ermənistan vizasından başqa xüsusi bir viza da tələb olunur. Lakin heç yerə getməyən sakinlərin Qarabağ pasportu yoxdur. Onların hamısının Ermənistan pasportu var. Ermənistan həmçinin «ordusu»nu çağırışçılarla təmin edir.

Səfalət. Göründüyü kimi, bu qarışıqlıqdan sonra millətçi intuziazm və təcridçilikdən istifadə edənlər bir qrup siyasi biznesmenlərdir. Stepanakertin mərkəzində yunan-roman üslubunda sütunları və xidmətçiləri olan 300 yerlik təmtəraqlı restoranda nahar edənlər yaxşı geyinmiş «yeni zənginlər»dir.

«Görürsünüz, Qarabağda tərəqqi var. Biz konyak içirik» - restoranın 43 yaşlı sahibi Emil Ayrapetyan zarafat edir. Onda pul hardandır? «Deyək ki, mən həmişə məqamında həmişə lazımlı yerdə olmuşam» - deyə o sualımızı eşitməməzliyə vuraraq, bununla inandırmağa çalışdı ki, müharibə nəticəsində varlanmayıb. Qarabağa investisiya qoymaq təhlükəli deyilmi? «Bəs Parisdə necə, bu təhlükəli deyil? Siz şəhər ətrafındakı qiyamı görürsünüz?»

Stepanakertin mərkəzi bazarında kasıbçılıq hökm sürür: Bir neçə piştaxta qoyulmuş Yerevandan bir günlük yol keçib gələn kök, soğan, mandarin, yaxud portağalın qiyməti o dərəcə bahadır ki, Ermənistandakı qiyməti üstələyir: 10 avrodan 20 avroya qədər olan pensiyaları tənzimləmək 3 üçün nənələr süpürgəçilik və dilənçilik edirlər. Konfet və siqaret piştaxtasının sahibi 48 yaşlı Anya bir çox başqaları kimi etiraf edir ki, onun həyatı «axarına düşmür».

«Bazarda hər ay 30 min dram (55 avro) qazanıram. Qızımın oxuduğu institut onun təhsilini davam etdirilməsi üçün 450 dollar tələb edir. Pulu ödəmədən o, imtahanlarını verə bilmir. Biz otaq kirayələməkdən imtina etmişik. Bir gün valideynlərimizin yanında, başqa gün isə dostlarımızın evində gecələyirik». Dəhşət.

1989-cu ildə Anya Bakını tərk etmişdi. Bu dəhşətləri görməyinə baxmayaraq, o respublikasının rəhbərlərinə nisbətən daha bədbindir: «Bizim kimi kiçik adamlar üçün yeganə bir şey varsa, o da münaqişənin nəhayət həllidir. Bu günə qədər bütün pullar Qarabağ ordusuna gedir. Lakin qorunan bu torpaqları heç kəs özü ilə qəbrə aparmayacaq» - deyə o nəfəsini dərir.

Nofəl Qaya

◄ 1 ... 10 11 12 ... 16 ► ₪