QAT M.Saakaşviliyə müraciət göndərmişdir QAT sədri Akif Nağının Tbilisidə azərbaycanlıların incidilməsi ilə bağlı Gürcüstan prezidentinə göndərdiyi müraciətdə bildirilir:

Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərində Fabriçnaya küçəsi 12, Xarpuxi və Mkeravi məhəlləsində yaşayan azərbaycanlı və gürcü millətlərinə mənsub olan bir qrup şəxs tərəfindən mənə müraciət olunmuşdur. Həmin ünvanda yaşayan Maqsud Hüseynov, Səadət Hüseynova, Eletyar İbrahimqızı, Niyazi Hüseynov, Rəhilə Kazımova, Zahid Kazımov, Marina Kvirkveliya, İsrafil Hüseynov, Elmira Hüseynova, Otari Dvalişvili, Lili Dvalişvili, İslam Məmmədov və Ketino Qaxutşvilinin imzaladığı müraciətdə göstərilən faktlar Tbilisidə fəaliyyət göstərən ictimai təşkilatlar tərəfindən də təsdiq olunmuşdur.

Müraciət müəllifləri bildirirlər ki, erməni millətindən olan Qarik Arutyunyan  adında şəxs qeyri-qanuni yolla onların yaşadıqları binanı özəlləşdirmiş və hazırda müxtəlif təzyiq vasitələrindən istifadə edərək onları mənzillərindən çıxarmağa çalışır. Tbilisi ermənisinin bu hərəkətləri kəskin qarşıdurma yaratmış, nəticədə həmin binada yaşayan sakinlərin bir neçəsi artıq dünyasını dəyişmiş, bəziləri isə təzyiqlərə dözməyərək qanuni mənzillərini tərk etmişlər.

Bu hadisə Azərbaycan cəmiyyətinin ciddi narahatlığına səbəb olmuşdur. Aydın görünür ki,  Qarik Arutyunyan bəzi məmurların diqqətsizliyindən istifadə edərək öz xəbis niyyətini həyata keçirməyə, nəticə etibarı ilə azərbaycanlıları Gürcüstan hakimiyyətindən narazı salmağa çalışır. Bu hadisə erməni təxribatıdır və Azərbaycanla Gürcüstan arasında xoş münasibətlərə xələl gətirmək məqsədi güdür. Ona görə də, inanırıq ki, dərhal məsələyə müdaxilə edəcək, insanların haqlarının bu cür kobud şəkildə pozulmasına imkan verməyəcək və haqq-ədalətin bərpasına nail olacaqsınız.

QAT sədri

Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində
silahlı güc tətbiqi və zəruri müdafiə hüququ

Beynəlxalq nəzəri hüquq və beynəlxalq hüquq praktikası sərhədləri daxilində Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsində silahlı gücdən istifadə və zəruri müdafiə hüququnun yerinə baxaq.

 Bu fakt beynəlxalq sənədlərdə yer almaqla bərabər, Ermənistan səlahiyyətliləri çox vaxt bunu rədd edir, bölgədə işğal hadisəsinin mövcud olmadığını və əslində guya "keçmiş DQMV ermənilərinin müstəqillik mübarizəsi apardıqlarını" iddia edir. Ancaq yenə də bəzən  Ermənistan dövlət səlahiyyətlilərinin işğalı qəbul etdiklərini isbat edən ifadələr işlətdikləri də görünmüşdür. Bunun bir nümunəsinə 17 may 2001-ci ildə şahid olunmuşdur. Bu tarixdə keçirilən Ermənistan parlamentinin toplantısında Ermənistan  Müdafiə naziri Serj Sarkisyan aşağıdakı ifadələri işlətmişdir:

"İşğal etdiyimiz torpaqlar var. Burada utanılacaq bir şey yoxdur.  Təhlükəsizliyimizi təminat altına almaq üçün bu torpaqları işğal etdik. Biz bunu 1992-ci il və daha əvvəlində də deyirdik, indi də deyirik. Bəlkə diplomatik tərzdə danışmıram, ancaq həqiqət belədir".

2002-ci ilin avqustunda Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyevilə Ermənistan prezidenti Robert Koçaryan arasında Sədərəkdə görüş keçirilərkən mətbuata fikirlərini açıqlayan Ermənistan Müdafiə naziri S.Sarkisyan, işğal bölgəsində Ermənistan əsgərlərinin olduğunu rəsmi olaraq ifadə etmiş və bunun normal olduğunu əlavə etmişdir. Eyni açıqlamasında Sarkisyan keçmiş DQMV torpaqlarını heç vaxt Azərbaycan torpaqları olaraq görmədiklərini də vurğulamışdır.

Əvvəlcə zəruri müdafiə hüququ üçün, vacib olan hücuma məruz qalma faktını araşdıraq. Bu gün Azərbaycan torpaqlarının işğal  edilmiş olması faktı beynəlxalq  aləmdə hamılıqla qəbul edilir və beynəlxalq sənədlərdə də hər zaman yer almışdır.

Ermənistan BMT Nizamnaməsinin 2-ci maddəsinin 4-cü bəndini pozmuşdur. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarında Ermənistanın adının açıq şəkildə işğalçı dövlət olaraq göstərilməməsinin səbəbi,  qərarların alınması prosesində Şura üzvü olan dövlətlərin siyasi baxışlarının əhəmiyyətli rol oynamasıdır. Xatırladaq ki, Ermənistan Parlamenti 1 dekabr 1989-cu il tarixində qəbul etdiyi, Azərbaycan Respublikasının keçmiş DQMV-nin Ermənistan Respublikasına birləşdirilməsi barədə qərarını hələ də qüvvədə saxlayır və ləğv etmir.

Mövzumuza işıq tutacaq bir fakt da Ermənistandakı son prezident seçkiləri vaxtı ortaya çıxmışdır. Ermənistanın indiki prezidenti R.Koçaryanın namizədliyinin hüquqi olmadığı barədə iddia irəli sürülmüşdür. Müxaliflərin Koçaryanın, namizədlik üçün vacib olan "ən az on il öncədən etibarən Ermənistan vətəndaşı olmaq" şərtini ödəmədiyini iddia etmişdir. Buna cavab olaraq Ermənistan Daxili İşlər Nazirliyi, Ermənistan Parlamentinin 1 dekabr 1989-cu il tarixli qərarını əsas götürərək Koçaryana vətəndaşlıq şərtinə aid sənədi vermişdir. Beləcə, Ermənistan Daxili İşlər Nazirliyi açıq şəkildə, Azərbaycan torpaqlarını işğal altında saxladıqlarını qəbul etmişdir.

Bütün bu qeyd etdiklərimiz, Ermənistanın Azərbaycan torpaqlarına yönəlik təcavüzçü fəaliyyətlərinin açıq faktlarıdır.

Ermənistanın özünün "biz bunları etmişik" dediyi məsələlər belə, Azərbaycanın zəruri müdafiə hüququnu açıq şəkildə ortaya qoyur. Məsələn, Ermənistan dəfələrlə, BMT Baş Məclisinin 3314 nömrəli qərarının 3-cü maddəsində sayılanlara uyğun  hərəkətlər etdiyini qəbul etmişdir. Ermənistan bəzən bu maddədə sayılanlardan a) və b) bəndlərindəkiləri etdiyini qəbul etməsə də, ğ) bəndində sayılan əməlləri etdiyini  hər zaman qəbul etmişdir. ATƏT sədrinin xüsusi nümayəndəsi Ancey Kaspşik bölgəni ziyarət edərkən, "işğal altındakı Azərbaycan torpaqlarında Ermənistan Müdafiə Nazirliyinə bağlı hərbi hissələrin olduğunu, bunu Ermənistan Müdafiə naziri S.Sarkisyanın da hər zaman qəbul etdiyini" açıqlamışdır. Bu hərəkət, Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin 1986-cı il tarixli Nikaraqua Qərarında silahlı hücum olaraq qəbul edilmiş və qarşı tərəfə zəruri müdafiə hüququ vermişdir.

İşğalçı hərəkətlərin artdığı və Azərbaycan təkbaşına bunun qarşısını ala bilmədiyi üçün, Azərbaycanın atəşkəs müqaviləsi (sülh müqaviləsi deyil) imzalamaqdan başqa  yolu qalmamışdır (bu mövzuda da fərqli fikirlər ola bilər, ancaq bu əsərdə daxili siyasi fikirlərə aid nüanslar üzərində durulmayacaqdır). Fəqət keçən müddət ərzində, Azərbaycan səlahiyyətliləri daim torpaqlarını Ermənistan işğalı altında qoymayacağını, torpaqlarını işğaldan qurtarmaq üçün hərbi gücdən istifadə etmək də daxil olmaqla, bütün yollara müraciət edəcəyini açıqlamışdır. Ermənistan işğala başlayarkən, Azərbaycanın özünü müdafiə etmək üçün lazımi gücə sahib olmaması və bu səbəbdən  atəşkəs müqaviləsi imzalamaq məcburiyyətində qalması; Azərbaycan, işğalı heç bir vaxt qəbul etmədiyi, torpaqlarını Ermənistan işğalından xilas etmək üçün hərbi yol da daxil olmaqla bütün yollara müraciət edəcəyini mütəmadi açıqladığı, yəni bu istiqamətdəki iradəsini ara vermədən davam etdirdiyi üçün, zəruri müdafiə üçün zaman əlaqəsinin problem olmadığı ortaya çıxır.

Bütün bunlarla yanaşı, Ermənistanın müxtəlif səviyyədəki səlahiyyətli nümayəndələri Azərbaycanın torpaq bütövlüyünü heç bir vaxt tanımayacaqlarını, işğal  altında tutduqları Azərbaycan torpaqlarının (onlar bu torpaqların əsasən keçmiş DQMV coğrafiyasındakı hissəsini "Dağlıq Qarabağ" adıyla ifadə edirlər) Azərbaycana birləşməsinə heç vaxt icazə verməyəcəklərini qeyd edirlər. Sadəcə bu belə, dövlətin mövcudiyyətinə və bütövlüyünə qarşı hücumların zəruri müdafiəyə haqq qazandırdığı bugünkü dünyada, Azərbaycana zəruri müdafiə hüququ verməkdədir.

Nəticə olaraq qeyd etməliyik ki,  beynəlxalq hüquq, Azərbaycanın BMT Təhlükəsizlik Şurasına məlumat verərək və sadəcə Ermənistanın işğal altında tutduğu torpaqlarını xilas etmək məqsədilə hərbi gücdən istifadə etməsinə icazə verir. Bunu ifadə edərkən şübhəsiz məqsədimiz müharibələri ya da ümumiyyətlə, hərbi gücdən istifadəni təbliğ etmək deyil. Biz də dövlətlər arasındakı məsələlərin mümkün qədər sülh yoluyla, yəni silahlı gücdən istifadə etmədən həllinin tərəfdarıyıq. Çünki, silahlı gücdən istifadənin insanlıq və mədəniyyətlər üçün nə qədər təhlükəli nəticələr ortaya  çıxaracağını bilirik. Ancaq, işğal faktına bu qədər göz yummağın, beynəlxalq sülh və  təhlükəsizlik üçün, dolayısı ilə də insanlıq və mədəniyyət üçün daha böyük təhlükələr meydana gətirəcəyi də unudulmamalıdır.

Bütün bunlar nəzərə alınaraq, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və Ermənistanın Azərbaycan torpaqlarını işğal etməsindən zərər görən etnik mənşəyindən asılı  olmayaraq bütün Azərbaycan vətəndaşlarının normal həyata dönmələri bir an əvvəl təmin edilməlidir. Bunun üçün, Azərbaycan əvvəlcədən altı ay yaxud da bir il kimi müəyyən vaxt tanıyaraq, Ermənistanın işğal etdiyi Azərbaycan torpaqlarını tərk etməsini istəyə bilər. Bu mövzuda, BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1990-91-ci illərdəki İraqın Küveyti işğalı hadisəsində olduğu kimi, dəqiq tarix və proqramlar da müəyyən edilə bilər. Belə bir vəziyyətdə Azərbaycanın proqramın bitiş tarixini və nəticələrini gözləməsi məqsədəuyğun olar. Fəqət əgər belə bir proqram, bu gündən etibarən altı ay ya da bir il kimi müəyyən vaxt ərzində ortaya qoyulmazsa, yaxud da ortaya qoyulmuş proqram qeyd edilmiş vaxtda lazımi nəticəni verməzsə, Azərbaycan BMT Nizamnaməsinin 51 maddəsinin ona tanıdığı zəruri müdafiə hüququndan istifadə etməlidir. Bu dövlətimiz üçün sadəcə öz xalqımız yox, həm də beynəlxalq hüquq və dünya ictimaiyyəti qarşısında öhdəlikdir. 

Araz Aslanlı
Türkiyə

◄ 1 ... 3 4 5 ... 17 ► ₪