"…Qarabağ partizan müharibəsi aparmaq üçün
 tam yararlı bir ərazidir"

 Qarabağ qazisi Cahid Ələkbərov 1967-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olub. Şəhər işğal olunana qədər orada yaşayıb və indi də ən böyük arzusu yenidən Şuşaya qayıtmaqdır. 1986-1988-ci illərdə sovet ordusu sıralarında indiki Rusiya  Federasiyasının Arxangelsk şəhərində xidmət edib. Hərbi xidməti başa vurub geri döndükdə Qarabağdakı vəziyyəti nəzərə alaraq könüllü surətdə Şuşanın müdafiəçilərinə qoşulub. İndi Cahid o dövrü belə xatırlayır: sovet ordusunun təri bədənimdə qurumamış Şuşa torpağının nəmi canıma hopdu.

 Cahid Ələkbərov uğursuz Daşaltı əməliyyatının iştirakçısıdır. Qardaşı Zahid bu əməliyyatda şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə dörd dəfə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarəti alsa da, 1994-cü ildə məcburi olaraq vətəni qorumaq missiyasından azad edilib. Qonaqlarımız dəyişilsə də, ilk sualımız dəyişməz olaraq qalır.

- Qarabağa gedən yolun müharibədən keçməsinin qaçılmaz olduğunu qəbul edirsinizmi? Dönüşümüzün döyüşdən keçən yolunun alternativi varmı?

- Bizi Qarabağa qaytaracaq yol dığa qanı ilə suvarılmalıdır. Çünki biz Qarabağı şəhid qanları bahasına tərk etmişik. Bu gün biz qarabağlılar yaşadığımıza görə şəhidlərimizə borcluyuq. Allah yaşamağımız üçün onları vasitə edərək bizi yaşatdı. Biz də şəhidlərin qanlarını qan ilə yumalıyıq. Qan su ilə yuyulmaz. Qarabağı ermənilər müharibəsiz bizə qaytarsa belə, o yerlərə qayıdıb yaşamaq mənə ləzzət etməz. Əgər mən bununla razılaşsam, Qiyamət günü başımı qaldırıb şəhidlərin, o cümlədən qardaşım Zahidin üzünə necə baxa bilərəm?! Bu gün məni Qarabağın işğalda olmasından çox, şəhidlərin qanının yerdə qalması yandırır. Mənim davam  torpaq davası deyil, mənim davam qan davasıdır. Qansız alınan Qarabağa qayıtmaq - şəhidlərin ruhuna ən azından hörmətsizlikdir.

- Bəlkə oxuculara bir qədər keçdiyiniz döyüş yolu barədə məlumat verəsiniz.

- İlk döyüş mövqeyim Şuşanın Nəbilər kəndi, ilk silahım tir tüfəngi olub. Biz müasir silahlarla silahlanmış ermənilərin qabağına tir tüfəngi ilə çıxıb onlara vətən sevgisinin nə olduğunu dəfələrlə göstərmişik. Sonralar şəhid olmuş Milli Qəhrəman Ramiz Qəmbərov Şuşaya avtomat gətirdi. O vaxtkı icra başçısı rəhmətlik Mikayıl Gözəlovun birbaşa köməyi ilə Şuşa özünümüdafiə batalyonu yaradıldı. Mən də bu batalyonun tərkibində əvvəl Şuşa, Şuşanın işğalından sonra Ağdərə istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak etmişəm. Erməninin arxasınca düşüb onu Vəngə qədər qovub, sonra da qabaqlarına düşüb düz Ağdərəyə qədər qaçanlardanam.

- Şuşa döyüşlərindən bir qədər ətraflı danışardınız. Niyə işğal olundu Şuşa? Mümkünsız idimi Şuşanın müdafiəsi?

- Müdafiənin mümkünsüz olduğunu deyə bilmərəm, çünki müdafiəsi mümkün olmayan istehkam yoxdur. Bəli, Şuşanı müdafiə etmək çətin olsa da, mümkün idi, bizi erməni-rus birləşmələri qarşısında tək qoymasaydılar. Şuşanın işğalı həm də mümkünsüz idi. Erməni-rus, üstəgəl muzdlu döyüşçülər bir məqsəd uğrunda birləşməyi bacardıqları halda, biz bir millət olaraq birləşə bilmədik. İşğaldan iki gün öncə mən dostum Sahib ilə Şuşanın Lenin qayası (Pənah xanın goru necə çatlamasın) deyilən ərazisində mövqe tutmuşduq. Sonradan Tar fabriki ərazisində ermənilərin güc gəldiyini eşidib, o istiqamətə yollandım. Elə o istiqamətdə də yaralanıb Şuşanı tərk etdim. Bu gün də Allahıma dua edirəm ki, əlim silah tuta-tuta Şuşanı tərk etmək dəhşətini mənə yaşatmadı, yoxsa çoxdan ürəyim partlayardı.

- Şuşanın boşaldılması barədə verilən əmrdən xəbəriniz var idimi? "Şuşa xəyanətin qurbanı oldu" - deyimi ilə razısınızmı?

- Bizim döyüş meydanında tək qalmağımız xəyanətdən başqa nə ola bilər. Dediyiniz əmr barədə yalnız Şuşanın işğalından sonra televiziya vasitəsi ilə eşitmişəm. Mən yaralanıb Şuşanı tərk edən zaman Elbrus Orucov UAZ-la qarşımızı kəsib, hara qaçırsınız - dedi. Yaralı olduğumu gördükdən sonra - Ermənilər Kosaları da aldılar - dedi. Həmin vaxt Kosalar istiqamətinə rəhbərlik edən E.Orucovun dediyi bu sözlər əhali arasında çaşqınlıq salmağa hesablanmışdı.  Sonradan mənə məlum oldu ki, Kosalar kəndi  Şuşanın işğalından bir gün sonra ermənilər tərəfindən alınıb. Döyüşən bir kəndin təslim olması barədə məlumat yaymaqda məqsədiniz nə idi, Elbrus Orucov? Bəlkə gec də olsa, bunun səbəbini deyəsən bu millətə?!

- Bizdə Ana Vətən ifadəsi ilə bərabər, bir Ata yurdu ifadəsi də var. Qorxmursunuzmu övladınızın nə zamansa verəcəyi - Ata, hanı mənim Ata yurdum? - sualından?

- Övladlarıma həmişə, - Siz şuşalısınız, - deyirəm. Hər zaman onların hələ dillərinə gətirməsələr belə, gözlərindən oxuduğum - Bəs hanı Şuşa? - sualını cavablandıra bilmədiyim üçün xəcalət çəkirəm. Bəli, bu acı olsa da, həqiqətdir. Atam məni Şuşada böyütdü, mən isə övladlarımı Şuşa həsrəti çəkməyə məhkum etdim. Mən  onlara Şuşasızlıq adlı bir dərd verdim ki, hələ o dərdin dərmanını verməyə qadir deyiləm. Atanın öz övladı qarşısında bundan böyük günahını təsəvvür etmirəm. Düzdür, o günahı daşıyıram, ancaq övladlarımın Şuşaya dönüşü mənim şəhid olmağımdan keçsə belə, onu övladlarıma qıymasam, demək, mən ən pis atayam. Bu gün düşdüyümüz vəziyyət, istəməsək belə, məhkum olduğumuz bir qarın çörək üçün hələ də vətənsizliyə dözməyim, övladlarımın heç nədən korluq çəkməməsinə xidmət edir. İndiyə qədər kiminsə qapısına gedib bir parça çörək üçün ağız açmamışam. İstəməmişəm övladlarım nədənsə korluq  çəksin. Düşünmüşəm ki, bəlkə bu yolla onların sınmış qəlblərinə müvəqqəti olsa da, məlhəm olum. Budur hələlik dözərək susmağımın səbəbi.

-Övladınız ehtiyac nə olduğunu bilmədən Şuşasız yaşamasını sizə bağışlayacaqmı? Övladınız dəyişəcəkmi yaxşı güzəranı Şuşaya? Əgər övladınız Bəxtiyar Vahabzadənin qəhrəmanı kimi - Harda qarnım toxdursa, ora vətəndir mənə - desə, onun bu qərarının günahkarı siz olmayacaqsınızmı?

Müsahibimin susduğunu görüb həyat yoldaşı söhbətə müdaxilə etdi:

- İttiham etmək asandır, müsahibə götürməyə nə var ki?! Nə üçün soruşmursan, Qarabağ qazisi, necə yaşayırsan, övladlarınızı böyütmək üçün nə əziyyətlər çəkirsən? Vətəni qorumaq anında önə çıxan oğullar indi nə üçün unudulub? Niyə fərarilər bu gün Qarabağ qazilərindən qat-qat yaxşı yaşamalıdır? Bu sualları da siz cavablandırın. O zaman köhnə döyüşçülərin nə çəkdiyi barədə soruşmağa ehtiyac qalmaz.

Sualınızı qəbul edə bilmirəm. Şuşasız qalan övladım məni bağışlasa da, özüm özümü bağışlaya  bilmərəm. Demədim ki, bu sona qədər belə gedəcək. Dözümün də bir həddi var. Köhnə döyüşçülərə qəzetiniz vasitəsilə müraciət edib deyirəm: Gəlin çiynimizə yüklənmiş bu ağır dərdi gələcəyə əmanət qoyub getməyək. İstənilən an çağırışınızı qəbul edib döyüşə getməyə hazıram. Mənim qazi və veteran qardaşlarım, canımızı Qarabağdan kənarda Əzrailə verməyə haqqımız yoxdur. Üzümü Şuşa batalyonunun komandiri Fəxrəddin Səfərova tutub deyirəm ki, əmr et komandir! Qoy köhnə döyüşçülər bir araya gəlsinlər. Qoy, Şuşa batalyonu adını daşıdığı Şuşanı azad etmək üçün yenidən formalaşsın. Daha bəsdir, - döz, düzələr - deyib özümüzü aldatdıq. Mən övladıma elə tərbiyə verməmişəm ki, Şuşanı unudub Bakıya bağlansın.

-Qarabağın yalnız hərb yolu ilə azad olunacağını deyirik. Bəs birinci Qarabağ savaşındakı hansı səhvlərimizdən nəticə çıxarıb onları təkrar etməməliyik və bir də nə qədər dözməliyik?

- İlk növbədə, başlayacaq savaş vahid komandanlıq tərəfindən idarə olunmalıdır ki, növbəti uğursuzluğa düçar olmayaq. Bir sözlə, hamı bir hədəfə vurmalıdır. Məndən ötüb qardaşıma dəyəcək - deyimi unudulmalıdır. Ötən savaşda hər rayon, hər kənd, hətta deyərdim, hər mövqe ancaq özünün müdafiəsi barədə düşünürdü. Düşmənimiz,  niyyətimiz bir olduğu üçün hərəkət edəcəyimiz plan da eyni olmalıdır. O ki qaldı millətin dözməyinə, milləti dözməyə vadar edirlər. Ancaq bu millətin oyanacağı an uzaqda deyil. Hansısa partiyanın, yaxud da təşkilatın fəaliyyətinin qarşısını almaq mümkündür. Ancaq millət ayağa qalxsa, onun qarşısını heç bir qüvvə ilə almaq mümkün olmayacaq. Sadəcə, ayağa qalxan millətə rəhbərlik edən insan olmalıdır. Millət ayağa qalxdığı zaman dağ çayına bənzəyir. Onu həm yaxşı, həm də pis  məcraya yönəltmək olar. Millətin yönəldilməsi qarşıda gedən rəhbərdən asılı olacaq. Zənn edirəm ki, millətin əksər hissəsi müharibə tərəfdarıdır. Ən güclü müdafiə hücumdur. Əgər ermənilərin hücumundan qorunmaq istəyiriksə, biz hücuma keçməliyik.

- Qarabağ savaşının sirli qutusu olan Daşaltı əməliyyatı barədə nə deyərdiniz?

- Daşaltı Qarabağ savaşında Xocalı faciəsindən sonra ən böyük faciəmizdir. Daşaltı faciəsi içimizə girə bilən ermənilərin bizə qurduğu tələ idi. Daşaltıda Şıxov taboru ilə Əfqanıstanda döyüşən azərbaycanlılardan təşkil olunmuş tabor anlaşılmazlıq ucbatından bir-birinə qarşı döyüşmüşlər. Üstəlik Daşaltı ətrafında mövqe tutan bizim əsgərlər kənddəki qüvvələri bir-birindən ayıra bilmədiyi üçün kəndi kor-koranə atəşə tutmuşdular. Qardaşım Zahid də Daşaltı əməliyyatında şəhid oldu.

- Qarabağ ərazisində partizan müharibəsi aparmaq mümkündürmü? Bəzi köhnə döyüşçülər bunu yerli əhalisiz mümkün saymırlar.

- Qarabağ partizan müharibəsi aparmaq üçün tam yararlı bir ərazidir.  Orada elə mağaralar var ki,  bir taboru gizlətmək olar.  Hökumət icazə verərsə, mən və mənim kimi köhnə döyüşçülər Qarabağın istənilən nöqtəsində, istənilən an qisas aksiyası keçirə bilərik. Qarabağı uzun müddətli partizan müharibəsi ilə də azad etmək olar. Hökumət gizli şəkildə partizan müharibəsi aparıb aşkarda sülh danışıqlarını davam etdirsə, erməni bu qədər inad göstərə bilməyib, özləri də məsələnin həllində maraqlı olacaqlar. Qarabağ meşələri partizanların həm sığınacağı, həm də azuqə ehtiyatı rolunu oynaya bilər.

- Azərbaycan gəncliyinin bugünkü durumu sizi qane edirmi?

- Bugünkü gənclik bizdən fərqli olaraq, başqa mühitdə böyüyüb. Bizim beynimizə - Siz Babəkin, Koroğlunun nəvələrisiniz, - fikri yeridilmişdi. Bugünkü gənclik babalarının Göyçəni, Zəngəzuru qoyub qaçdığını inkar etmir. Oxuduğu tarixdə millətin öz ərazilərini qonşulara pay etdiyini bilən gənc Qarabağ  itkisini də təbii qarşılaya bilər. Ona görə də, biz uğursuz ənənəyə son qoyub, "torpaqsatan millət" damğasını üzərimizdən silməliyik. Təhvil aldığımız vətəni gələcək nəslə, aldığımız kimi təhvil verməliyik. Axı indi orduda xidmət edən 18 yaşlı əsgərin nə günahı var ki, bizim qoruya bilmədiyimiz torpağı o azad etsin. Biz köhnə döyüşçülərin indiki gənclikdən umduğu yalnız mənəvi dəstəkdir.

- Sizin üçün Qarabağ savaşının ən yaddaqalan hadisəsi hansıdır?

- Yaralanmamışdan öncə ermənilər bizim Tar fabriki ərazisindəki mövqeyimizi BTR-lə atəşə tutub başımızı qaldırmağa imkan vermirdi. Tutduğumuz mövqe ilə Tar fabriki arasında məsafə 3-4 metr olardı. BTR atəşi dayandırdıqdan sonra hiss etdik ki, ermənilər Tar fabrikində mövqe tutublar. Dalbadal atdığımız qumbaralar Tar fabrikini sükuta qərq etdi. Səhər sexi yoxlayanda orada erməni qanından gölməçələr yarandığının şahidi olduq. Erməni dığaları döyüş meydanında nə yaralı, nə də meyid qoyub gedirdilər. Yerdə qanın çoxluğu ermənilərin xeyli itki verdiyinə işarəydi.

- Son olaraq qəzetimiz vasitəsi ilə oxuculara nə deyərdiniz?

- Mən sözümü silahımla döyüş meydanında demək istəyirəm. Qoy oxucular da o günə hazır olsunlar. Yəqin ki,  qalib ordunun əsgəri kimi müsahibə vermək daha qürurverici olardı.

Yetim Qacar 

"Azad Qarabağ" qəzetinə abunə yazılmaq istəyənlər aşağıdakı ünvanlara müraciət etsinlər:

1. Azərmətbuatyayım İstehsalat Birliyi.
   Ünvan: Bakı şəhəri, AZ-1007, C.Hacıbəyli küçəsi 30,
   Əlaqə telefonları: 440-10-35,  440-39-83, 440-27-85. Respublikanın rayon və şəhərlərində isə "Mətbuatyayımı" şöbələrinə müraciət edin.

2. "Qasid" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti. Ünvan: Cavadxan küçəsi 21 a.
   Telefonlar:  493-14-06, 493-16-43,  493-23-19

ABUNƏ YAZILMAĞA TƏLƏSİN!

◄ 1 ... 8 9 10 ... 16 ► ₪